Người lãnh đạo giỏi không thể bị thay thế bởi AI?

Người lãnh đạo giỏi không thể bị thay thế bới AI

Người lãnh đạo giỏi không thể bị thay thế bới AI

5/5 - (1 vote)

Last updated on 04/04/2024

Mặc dù Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở nên thông mình và vượt trội con người trong  một số lĩnh vực, nhưng có những yếu tố mấu chốt mà Trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế cho một người lãnh đạo giỏi.

Với khả năng truy cập thông tin không giới hạn, sức mạnh xử lý vượt trội, khả năng học hỏi nhanh chóng và không bị cảm xúc chi phối, trí tuệ nhân tạo hứa hẹn sẽ sớm vượt qua con người trong nhiều lĩnh vực lãnh đạo.

Nghiên cứu đã khảo sát hơn 600 nhân viên và thấy rằng, trong một số khía cạnh lãnh đạo, nhân viên tin tưởng AI hơn cả sếp của họ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc AI sẽ thay thế hoàn toàn các nhà lãnh đạo. Con người vẫn muốn được dẫn dắt bởi những người khác, ngay cả khi những người đó không hoàn hảo.

Nghiên cứu trong 10 năm qua cho thấy, lãnh đạo càng thể hiện được tính người thì hiệu quả càng cao cho cả nhóm, tổ chức và chính bản thân nhà lãnh đạo. Thành công trong thời đại này đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải hiểu và tận dụng lợi ích của AI, nhưng đồng thời cũng phải phát huy tối đa những phẩm chất đặc biệt của con người.

AI hỗ trợ: Nhanh hơn, Chính xác hơn, Ít thiên vị hơn và Kiên định hơn

Một cuộc phỏng vấn nhân viên để xem họ cảm thấy thế nào về việc tích hợp AI vào lãnh đạo. Nhiều người cho rằng sếp của họ đôi khi không hiểu chuyên môn của mình và chỉ quan tâm đến việc thăng chức. Họ nghĩ một “robot AI” chính xác, khách quan và thông minh hơn sẽ giúp họ phát triển và định hướng công việc tốt hơn.

AI có thể phân tích dữ liệu khổng lồ và nhận ra các mẫu hình chính xác hơn bất kỳ người nào. Nhờ AI, bạn có thể giảm thiểu hoặc loại bỏ ảnh hưởng của cảm xúc, background, mối quan hệ cá nhân, quan điểm của lãnh đạo, giúp AI đưa ra chiến lược và ra quyết định hiệu quả hơn. Nghiên cứu cho thấy mọi người có niềm tin cao vào khả năng hoạch định chiến lược và ra quyết định của AI. Đáng chú ý, 65% người được hỏi có niềm tin “từ khá” đến “hoàn toàn” vào khả năng phát triển chiến lược của AI.

AI cũng có thể làm việc ổn định và ít thay đổi cảm xúc hơn lãnh đạo con người. Điều này có lợi trong một số lĩnh vực lãnh đạo như lập kế hoạch, phân công công việc và ưu tiên công việc. Nhân viên cảm thấy thoải mái khi AI phân tích hiệu suất của họ và đề xuất các hành động và quyết định tối ưu: 43% “đồng ý” hoặc “hoàn toàn đồng ý” và 23% “trung lập” về vấn đề này.

Điều thú vị là 45% người được hỏi cảm thấy thoải mái khi nhận phản hồi về hiệu suất do AI cung cấp, miễn là phản hồi đó tích cực. Có lẽ vì AI có thể cung cấp cho nhân viên phản hồi được cá nhân hóa và theo thời gian thực về hiệu suất của họ. AI có thể phân tích điểm mạnh, điểm yếu của nhân viên và đề xuất các khóa đào tạo hoặc nguồn lực khác để giúp họ phát triển.

Tuy nhiên, những lợi ích của AI không nên khiến các nhà lãnh đạo lo sợ bị thay thế. Nghiên cứu của cho thấy nhân viên muốn được lãnh đạo bởi con người, chứ không phải công nghệ.

Không hoàn hảo nhưng chân thật

Mặc dù AI có tiềm năng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho các nhà lãnh đạo, nhưng nó cũng có những hạn chế. Chúng ta thường cho rằng công việc lý tưởng thường được cho là có tổ chức, chuyên nghiệp và được tính toán kỹ lưỡng. Tuy nhiên, thực tế thì công việc luôn phức tạp, con người thường có những lo lắng, mục tiêu cá nhân và cả hy vọng lẫn lộn. Điều này là do đơn giản chúng ta là con người, và những cảm xúc đó luôn xuất hiện tại nơi làm việc.

Chính trong những khía cạnh “con người” này, AI lại bộc lộ những hạn chế lớn nhất. Nghiên cứu  cho thấy mọi người không tin tưởng AI có thể hiểu hành vi của con người tại nơi làm việc tốt hơn lãnh đạo (57% không tin tưởng và 22% trung lập). Thêm vào đó, 60% người được hỏi lo ngại về khả năng AI phân tích và sử dụng cảm xúc của nhân viên để đưa ra quyết định.

Điều này được củng cố bởi các nghiên cứu học thuật, cho thấy nhân viên có xu hướng không tin tưởng và cảm thấy không thoải mái khi AI can thiệp vào các vấn đề cá nhân. Mọi người lo lắng về việc AI có thể sử dụng sai hoặc xử lý không thỏa đáng dữ liệu cá nhân, dẫn đến cảm giác dễ bị tổn thương. Nhiều người còn sợ bị phân biệt đối xử nếu AI áp dụng các chiến lược thiên vị và đối xử bất công với một số nhóm người nhất định. Bên cạnh đó, họ cũng lo ngại về tính minh bạch và “hộp đen” trong quá trình AI đưa ra quyết định, khiến mọi người không hiểu rõ các đề xuất được tạo ra như thế nào.

Tất nhiên, con người cũng có trách nhiệm tránh những sai lầm trong quản lý này.

Thay vì lo lắng về sự phản kháng này, các nhà lãnh đạo nên sử dụng phản hồi từ nhân viên như một chỉ dấu để biết họ cần tập trung vào đâu – đó chính là những khía cạnh “con người”, cảm xúc trong công việc đòi hỏi sự quan tâm, minh bạch và những cuộc trò chuyện tích cực.

Trong công việc, không có lĩnh vực nào đòi hỏi sự minh bạch và thẳng thắn của lãnh đạo hơn khâu tuyển dụng và thăng chức. Đây là những thời điểm dễ gây ra cảm giác hy vọng, lo lắng, tự hào hoặc thất vọng cho nhân viên. Do đó, nhân viên hoàn toàn không muốn AI can thiệp vào quá trình này.

Nghiên cứu cho thấy 69% nhân viên “đồng ý” hoặc “hoàn toàn đồng ý” về việc lo ngại sử dụng AI để đưa ra quyết định tuyển dụng, thăng chức và phân công công việc dựa trên hiểu biết về hành vi của con người.

Ngoài ra, như đã đề cập ở trên, nhân viên có thể thoải mái nhận phản hồi tích cực do AI đưa ra, nhưng lại không muốn nhận phản hồi tiêu cực. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy chỉ có 25% nhân viên “từ khá” đến “hoàn toàn” thoải mái nhận phản hồi tiêu cực về hiệu suất công việc do AI tạo ra, trong khi 55% cảm thấy “từ khá” đến “hoàn toàn” không thoải mái.

Mặc dù tương tác giữa con người phức tạp và rối rắm, nhân viên vẫn coi trọng điều đó hơn những hứa hẹn của AI. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là chúng ta nên tránh xa AI và những lợi ích tuyệt vời của nó. Thay vào đó, những nhà lãnh đạo giỏi hiện nay và tương lai sẽ tìm ra sự cân bằng, tận dụng AI và các điểm mạnh của nó, đồng thời phát huy tối đa những phẩm chất “con người” của mình.

 Làm sao để tận dụng AI và phát huy phẩm chất con người trong lãnh đạo

Trong tương lai, các nhà lãnh đạo biết tận dụng AI sẽ có lợi thế rõ rệt về năng suất, hiệu quả và ra quyết định. Đồng thời, những nhà lãnh đạo thể hiện phong cách lãnh đạo lấy con người làm trung tâm sẽ vượt trội trong việc thu hút, giữ chân, phát triển và thúc đẩy những nhân tài hàng đầu.

Vậy làm thế nào để biết khi nào nên sử dụng AI, khi nào nên phát huy phẩm chất con người, hoặc kết hợp cả hai? Hãy tự hỏi bản thân hai câu hỏi sau:

  • Tình huống này có cần dựa vào kiến thức, tư duy logic hoặc phân tích không?
  • Tình huống này có đòi hỏi các phẩm chất xã hội, cảm xúc hoặc kỹ năng giao tiếp giữa các cá nhân không?

Biểu đồ dưới đây sẽ giúp bạn xác định khi nào nên sử dụng AI và khi nào nên tập trung vào những phẩm chất tốt nhất của con người trong vai trò lãnh đạo.

AI so với con người

AI versus Human: A Matrix of Leadership Activities

(Đây là hướng dẫn dành cho lãnh đạo để đánh giá nơi nào họ nên tận dụng AI và nơi nào họ nên tận dụng bản chất con người)

Những nhà lãnh đạo giỏi hiện nay đang nỗ lực tìm hiểu khả năng của AI, những điều AI không làm được và các vấn đề đạo đức liên quan đến việc sử dụng AI. Có rất nhiều bài viết và tài liệu tham khảo hữu ích, bao gồm các tình huống thực tế và chiến lược để bắt đầu. Nhưng công việc không dừng lại ở đó. Các nhà lãnh đạo cần nỗ lực để trở thành những người lãnh đạo nhân văn hơn, tạo được niềm tin và lòng trung thành với cùng một sự nhiệt tình và cam kết.

Những phẩm chất cốt lõi của lãnh đạo kiểu tính con người

Contact Us